Қарағанды қ. Гоголь көш 31, каб 201,204 | +7 (7212) 400861 400862

COVID19 ғана емес

ҚАРАҒАНДЫ ОБЛЫСЫНЫҢ АЗАМАТТЫҚ ОРТАЛЫҒЫ
_____________________________________________________________________________________
Орталық ҚР Ақпарат және қоғамдық даму министрлігінің қолдауымен
«Қарағанды облысында «бір терезе» қағидаты бойынша
үкіметтік емес ұйымдарды қолдау үшін азаматтық орталықты
ұйымдастыру және дамыту» мемлекеттік гранты шеңберінде
«Азаматтық бастамаларды қолдау орталығы» КЕАҚ қаржыландырылады
______________________________________________________________________________

Дарья Дмитриевна Дороган,
Қарағанды қ. №3 КА диспансерлік
бөлімшесінің химиотерапевт дәрігері

COVID19 ғана емес

Ағымдағы 2020 жыл Жер планетасында өмір сүретіндердің барлығында, «Денсаулық» сөзімен «COVID19» деген бір ғана түсінікті қалыптастырды. Бірақ, статистика бойынша, «инфекциялық емес» деп аталатын тағы төрт ауру бар, олар туралы ұмытуға болмайды, керісінше, олар ковид вирусы оңай тамыр алатын топыраққа айналады.
Жұқпалы емес аурулар (ЖЕА), созылмалы аурулар деп те аталады және олар адамнан адамға берілмейді. Олар ұзақ уақытқа созылады және әдетте баяу дамиды. ДДСҰ мәліметтері бойынша жыл сайын инфекциялық емес аурулардан 38 миллион адам қайтыс болады. ЖЕА-дан қайтыс болған 16 миллион адам 70 жасқа дейінгі жас тобына кіреді.
Жұқпалы емес аурулардың төрт негізгі түрі:
жүрек-тамыр аурулары (мысалы, инфаркт және инсульт),
онкологиялық аурулар,
созылмалы респираторлық аурулар (мысалы, өкпенің созылмалы обструктивті ауруы және астма),
диабет.
Аурулардың бұл топтары ЖЕА-дан барлық өлім-жітімнің шамамен 82% құрайды. Жүрек-қан тамырлар аурулары көптеген ЖЕА-дан өлімге әкеледі. Жыл сайын олардан әлемде 17,5 миллион адам қайтыс болады.
Одан кейін онкологиялық аурулар, олардан 8 миллионнан астам адам қайтыс болады.
Жыл сайын 4 миллион адам тыныс алу аурулары мен астмадан қайтыс болады.
Қант диабеті 1,5 миллионды өлтіреді.
Бұл аурулардың себептері неде? Темекі шегу, дене белсенділігінің жеткіліксіздігі, алкогольді зиянды пайдалану және дұрыс тамақтанбау.
Балалар, ересектер және қарт адамдар – барлығы жұқпалы емес аурулардың дамуына ықпал ететін осы қауіп факторларының алдында әлсіз.
Сонымен қатар, бұл аурулардың дамуына қартаю, жылдам жоспарланбаған қалалану және зиянды өмір салтының жаһандануы сияқты факторлар әсер етеді. Мысалы, дұрыс тамақтанбау сияқты құбылыстың жаһандануы жеке адамдарда жоғары қан қысымы, қандағы глюкозаның жоғарылауы, қандағы липидтердің жоғарылауы, артық салмақ және семіздік түрінде көрінуі мүмкін. Бұл жағдайлар жүрек-тамыр ауруларының дамуына әкелуі мүмкін, олар аралық қауіп факторлары деп аталады.
Қазақстанда жыл сайын онкологиялық аурулар бойынша есепте тұрған пациенттердің саны артып келеді. Диспансерлік есепте тұрған онкологиялық науқастардың контингенті және қатерлі ісіктердің алғаш анықталған жағдайларының саны ұлғаю үрдісіне ие. Қазақстанда онкологиялық аурулардан болатын өлім-жітім халық өлімі құрылымында жүрек-қантамыр патологиясынан кейінгі екінші орында тұр. 2016 жылы 15763 адам қайтыс болды, оның 48,3% – еңбекке қабілетті жастағы адамдар, сондықтан онкологиялық аурулардың алдын алу және халықты медициналық-санитарлық ағарту профилактиканың өте маңызды факторы болып табылады. Сонымен қатар, ресурстардың шектеулі жағдайында жүрек-қан тамырлары мен онкологиялық ауруларды, қант диабетін немесе өкпенің созылмалы ауруларын емдеуге жұмсалатын шығындар отбасылық ресурстарды тез сарқып, отбасыларды кедейлікке душар етуі мүмкін. ЖЕА шығындармен, оның ішінде көбінесе ұзақ және қымбат емделумен және асыраушысынан айрылуымен байланысты жыл сайын миллиондаған адамдар кедейлік шегінен төмен болады.
Ықтимал пациенттердің көпшілігі жас және орта жастағы адамдар екенін ескере отырып, оларды тиімді ақпараттандыру үшін ақпарат алудың әдеттегі арналары қажет.
Қазіргі уақытта әлеуметтік маңызды ауруларды дамыту саласындағы профилактикалық жұмыстарды тиімді жүргізу үшін әлеуметтік желілердің, мобильді қосымшалардың және жалпы ақпараттық технологиялардың мүмкіндіктерін пайдалану қажет және мұндай ақпараттық науқандар үшін атаулы топ жастар мен жас балалардың ата-аналары болуы керек деп саналады, әзірше сау, яғни аурудың алдын-алуы осы адамдар үшін маңызды және мүмкін. Бұл сөздердің өзектілігі күн сайын пайдаланушылар санының артуымен расталады - 2018 жылы әлемдегі интернет-пайдаланушылар саны 4,021 млрд адамға жетті, 2018 жылы әлеуметтік желілер аудиториясы 3,196 млрд адамды құрады. Ұялы телефонды пайдаланушылар саны 5,135 миллиард адамды құрайды. Әлеуметтік желілер ақпарат берудің ең тиімді құралдарына айналатындығына сүйене отырып: оларды кез-келген адам пайдаланады, оларға әлемнің кез-келген нүктесінде ұялы телефонның арқасында қол жеткізуге болады, қазіргі кезеңде алдын-алу жұмыстарын жүргізу осы технологияларды қолдану арқылы мүмкін болады.
Сондықтан біз тек ковидтен ғана емес, сонымен қатар жұқпалы емес аурулардан да денсаулықты сақтау туралы онлайн дәрістер мен кеңестерді тыңдауға шақырамыз.
https://instagram.com/oo_credo?igshid=18pq51uvy6uci 
Инстаграмдағы профильдың атауы — @oo_credo 
 https://soz-zdrav.kz/hls/social-projects/2020-god/oo-kredo/ - ДСБ сайтына сілтеме

«Жұқпалы емес аурулардың (ЖЕА) алдын алу жобасы» Қарағанды облысының денсаулық сақтау басқармасының қаржылық қолдауымен мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс бойынша «Кредо» ҚБ орындалуда

image1

image2

Жұкпалы емес аурулар ұқсас дәлелденген медициналық тәуекел факторларына ие. Олардың арасындағы негізілер:
жоғары артериялық қысым (12,8%);
темекі тарту (12,3%);
ішімдікке салыну (10,1%);
қандағы холестерин деңгейінің жоғарылауы (8,7%);
дененің артық салмағы (8,7%);
жемістер мен көкөністерді тұтынудың төмен деңгейі (4,4%);
жүріс-тұрысы аз өмір салты (гиподинамия) (3,5%)

Жүрекке әсер ету және жүктеме көрсеткіштерін салыстырыңыз.